هورمون پرولاكتين :
نام های جایگزین برای پرولاکتین
در زبان روزمره، پرولاکتین به عنوان “هورمون شیر” شناخته می شود؛ PRL ، هورمون لووتروپیک ، LTH نام های دیگر این هورمون می باشند .
پرولاکتین چیست؟
پرولاکتین هورمونی است که در ابتدا پس از عملکرد آن به منظور تولید شیر (شیردهی) در پستانداران در واکنش به شیردهی پس از تولد نوزاد، به این نام ، نامگذاری شد .از آن زمان تاکنون بیش از ۳۰۰ عملکرد ان در بدن شناسایی شده است . که از مهم ترین انها می توان به این موارد اشاره کرد: تولید مثل، متابولیسم، تنظیم مایعات (تنظیم اسمری)، تنظیم سیستم ایمنی بدن (تنظیم ایمنی) و عملکرد رفتاری.
در انسان، پرولاکتین در قسمت جلویی غده هیپوفیز (هیپوفیز پیشین) و در محدوده ای دیگر از مناطق بدن تولید می شود. سلول های لکتوتروپ در غده هیپوفیز پرولاکتین را تولید ، و آن را ذخیره و سپس به جریان خون آزاد می کنند . پرولاکتین انسان همچنین در رحم، سلول های ایمنی، مغز، سینه، پروستات، پوست و بافت چربی تولید می شود .
چگونه پرولاکتین کنترل می شود؟
یکی از تنظیم کننده های اصلی تولید پرولاکتین از غده هیپوفیز، هورمون دوپامین است که توسط هیپوتالاموس تولید می شود، بخشی از مغز که به طور مستقیم بالای غده هیپوفیز قرار دارد. دوپامین مانع تولید پرولاکتین می شود، بنابراین دوپامین بیشتر،موجب می شود پرولاکتین کمتر آزاد شود. پرولاکتین خود ترشح دوپامین را افزایش می دهد، بنابراین این یک خود تنظیمی منفی ایجاد می کند.
استروژن یکی دیگر از تنظیم کننده های اصلی پرولاکتین است و نشان داده شده است که تولید و ترشح پرولاکتین از غده هیپوفیز را افزایش می دهد. مطالعات نشان داده اند که در گردش خون زنان در مراحل چرخه تولید مثل که بالاترین میزان استروژن را دارند،پرولاکتین افزایش چشمگیرمی یابد. افزایش پرولاکتین در حین و بعد از بارداری نیز دیده می شود که این امر منطقی است، زیرا سطح پرولاکتین در گردش خون برای شروع شیردهی ضروری است.
علاوه بر دوپامین و استروژن، طیف وسیعی از هورمون های دیگر می توانند باعث افزایش و کاهش مقدار پرولاکتین آزاد شده در بدن شود، بعضی از این نمونه ها هورمون آزاد کننده تیروتروپین، هورمون اکسی توسین و ضد دیورتیک است .
اگر پرولاکتین بیش از حد باشد چه اتفاقی می افتد؟
وضعیت پرولاکتین بیش از حد در خون hyperprolactinemia نامیده می شود. شایعترین علل هیپرپرولاکتینمی شامل بارداری، داروهایی که باعث کاهش فعالیت دوپامین در بدن می شوند ، عدم فعالیت تیروئید و تومورهای خوش خیم هیپوفیز (به نام پرولاکتینوما) می باشند . علائم ممکن است شامل تولید ناخواسته شیر، اختلال در چرخه قاعدگی و علائم ناشی از کمبود استروژن (در زنان) یا کمبود تستوسترون (در مردان) باشد. اکثریت قریب به اتفاق افراد مبتلا به پرولاکتینوما را با استفاده از داروهایی که تقلید عمل دوپامین را انجام می دهند می توان با موفقیت درمان کرد . معروفترین روش استفاده از کابرگولین است.
اگر پرولاکتین کم باشد چه اتفاقی می افتد؟
افزایش بیش از حد پرولاکتین در خون ، هیپوپرولاکتینمی نامیده می شود. این بیماری بسیار نادر است و ممکن است در افراد مبتلا به عدم فعالیت هیپوفیز رخ دهد.
کاهش میزان ترشح پرولاکتین می تواند منجر به کمبود شیر پس از زایمان شود. اکثر افراد مبتلا به پرولاکتین کم پروتکل های پزشکی خاصی ندارند، اگر چه شواهد اولیه نشان می دهد که ممکن است پاسخ های ایمنی به برخی از عفونت ها کاهش یافته باشد.